کاربردهای زعفران, اعجاز زعفران تنها در آشپزی نیست!!!

مدت زمان مطالعهزعفران یکی از شناخته شده ترین و گرانبهاترین ادویه های جهان است.

این ادویه به دلیل خواص آرام بخش و مسکن خود کاربردهای پزشکی و صنعتی زیادی دارد.

کاربردهای زعفران در طول تاریخ:

مشخص نیست که زعفران ابتدا در کدام ناحیه کشت و برداشت شده است، اما شواهد تاریخی زیادی مبتنی بر کاربرد آن در چندین کشور اروپای شرقی، خاورمیانه، هند و چین وجود دارد.

کاربردهای زعفران در اروپا:

دیوارنگاره های باستانی که در یونان کشف شده اند از کاربردهای پزشکی زعفران در ۳۶۰۰ سال پیش حکایت می کنند.

پزشکان و گیاهشناسان یونانی معتقد بودند که زعفران دارای خواص قابض و تسکین دهنده است و از آن برای مشکلات چشمی (مانند چشم درد، عفونت های چرکی چشمی، بیماری قرنیه و آب مروارید)، گوش درد، دندان درد و زخم های پوستی، زبانی و زخم های مجرای تناسلی استفاده می کرده اند.

در روم باستان از زعفران برای درمان سرفه استفاده می شده است و بر این باور بوده اند که اضافه کردن آن به شراب، از خماری روز بعد جلوگیری می کند.

در اروپای قرون وسطی، از این ادویه برای درمان اختلالات تنفسی مانند سرفه و سرما خوردگی، مخملک، آبله مرغان، سرطان، هیپوکسی (hypoxia یا کمبود اکسیژن) و آسم استفاده می شده است.

کاربردهای زعفران در خاورمیانه:

ابن سینا، پزشک و فیلسوف برجسته ایرانی، در جلد دوم کتاب قانون درباره خواص دارویی زعفران نوشته است و از آن به عنوان یک ماده ضدافسردگی، خواب آور، ضد التهاب، محافظت کننده کبد، باز کننده مجرای تنفس، تقویت کننده قوای جنسی، کمک کننده به وضع حمل، قاعدگی آور و… یاد کرده است.

علم داروشناسی نوین اکثر این تأثیرات را مورد بررسی قرار داده و مستنداتی در تأیید آنها ارائه کرده است.

علاوه براین، ایرانیان باستان یکی از اولین اقوامی بودند که به جای آنکه تنها منتظر رویش زعفران های وحشی بمانند، دست به کاشت این گیاه زدند.

در طب سنتی ایرانی، طبع زعفران گرم و خشک عنوان شده و از آن به منظور نیروبخشی به بدن، تقویت حواس و بالا بردن روحیه استفاده می شده است.

همچنین این ادویه برای درمان التهاب، سردرد، بی خوابی، مشکلات چشمی و به عنوان تقویت کننده دستگاه قلبی عروقی، دستگاه تنفسی، کبد و معده و کاهش دهنده اشتها و نوعی داروی ادرار آور برای پاکسازی کلیه ها و مثانه، تنظیم کننده چرخه قاعدگی، تسهیل کننده وضع حمل و تقویت کننده میل جنسی مورد استفاده قرار می گرفته است.

زعفران آسیاب شده به عنوان داروی قابض در بند آوردن موضعی خونریزی های شدید کاربرد داشته است.

ایرانیان و مصریان باستان از زعفران به عنوان یک پادزهر عمومی برای مسمومیت، محرک دستگاه گوارش و داروی اسهال و سرخک نیز استفاده می کرده اند.

زعفران علاوه بر کاربردهای پزشکی، به عنوان یک ماده معنوی دارای ارزش تلقی می شده و به شکل بخور و روغن های معطر مورد استفاده پادشاهان و رهبران مذهبی بوده است.

گاهی نیز کفش ها و لباس های پادشاه را با این ماده رنگ می کرده اند.

گفته می شود که کلئوپاترا ملکه ی مصر در مخلوطی از شیر و زعفران حمام می کرده است.

یکی دیگر از کاربردهای زعفران در خاورمیانه در آشپزی بوده است که در مقاله طرز مصرف زعفران در آشپزی کشورهای مختلف به آن پرداخته ایم.

کاربردهای زعفران در هند:

طبق یک افسانه بودایی، زعفران اولین بار در قرن پنجم پیش از میلاد در کشمیر کشت شد.

در طب آیورودایی، زعفران یک ماده محرک ایمنی، تقویت کننده قوای جنسی، سلامت قلب، کبد و اعصاب، ضد نفخ، ادرار آور، تعریق آور، قاعدگی آور، شیر افزا، تب بر، آرامبخش، خواب آور و ضد اضطراب در نظر گرفته می شود.

کاربردهای زعفران در چین:

کاربرد زعفران در چین حداقل به قرن سوم پیش از میلاد برمی گردد.

کاربرد این ادویه در طب سنتی چین نیز مانند سایر فرهنگ هایی بوده که در بالا به آنها اشاره شده است و از آن به عنوان تقویت کننده سلامت قلب، محرک سیستم ایمنی، ادرارآور، ضد التهاب، قاعدگی آور، درمان بیماری های مجرای تنفسی مانند سیاه سرفه و آسم و محافظت کننده مغز در برابر کمبود اکسیژن استفاده می شده است.

متخصصین طب گیاهی چینی از این ماده برای درمان عفونت ها و اختلالات قفسه سینه استفاده می کرده اند.

کاربردهای زعفران در عصر حاضر:

زعفران در عصر حاضر کاربردهای جدیدی پیدا کرده است که البته اکثر آنها مکمل یا پیرو کاربردهای آن در دوران باستان هستند و می توان آنها را در چهار گروه دسته بندی کرد:

  1. کاربردهای زعفران در آشپزی:

زعفران بیشتر در آشپزی اروپا، شمال آفریقا و آسیا مورد استفاده قرار می گیرد.

این ادویه ته رنگ زرد-نارنجی درخشانی به غذاها می دهد و در سراسر جهان در تهیه خوراکی های مختلف از جمله انواع پنیر، شیرینی، نوشیدنی، خورش کاری، غذاهای گوشتی و سوپ از آن استفاده می شود.

در گذشته از این ادویه نه به خاطر طعم آن، بلکه برای به نمایش گذاشتن ثروتمندی میزبان استفاده می شد.

این چاشنی در کشورهایی مانند اسپانیا، ایران، هند و پاکستان کاربرد زیادی در آشپزی دارد.

  1. کاربردهای پزشکی زعفران:

همانطور که اشاره کردیم کاربردهای پزشکی زعفران قرن ها سابقه دارد. در ادامه فهرستی از کاربردهای زعفران در پزشکی را در اختیار شما قرار می دهیم:

  • زعفران به هضم غذا کمک کرده و معده را تسکین می دهد. این ادویه به کاهش نفخ و باد معده کمک می کند.
  • این ادویه قاعدگی آور است و قاعدگی را مرتب می کند.
  • تحقیقات نشان می دهند که بسیاری از ترکیبات زعفران می توانند در تقویت حافظه و افزایش مهارت های یادگیری مؤثر باشند.
  • زعفران آنتی اکسیدان قدرتمندی است و به محافظت از سلول های بدن در مقابل رادیکال های آزاد کمک می کند.
  • پژوهش ها نشان می دهند که می توان از این ادویه برای مقابله با سرطان و کاهش سرعت رشد تومورها کمک گرفت.
  • از این ادویه به عنوان ماده ضدافسردگی و تقویت کننده سلامت عمومی بدن استفاده می شده است.
  • زعفران دارای خاصیت خواب آوری خفیفی است.
  • از آن جهت تسکین گرفتگی و اسپاسم عضلانی استفاده می شده است.
  • زعفران باعث افزایش تعریق شده و همین نکته در درمان تب مؤثر است.
  • زعفران به تسکین دردهای شکمی از جمله درد قاعدگی کمک می کند.
  • از آن در درمان بیماری های کلیوی استفاده می شود و می تواند به کوچک شدن کبدهای بزرگ شده کمک کند.
  • زعفران می تواند در درمان قولنج در کودکان مؤثر واقع شود.
  • می توان از آن برای کاهش سردرد استفاده کرد.
  • از زعفران تحت عنوان یک ماده تقویت کننده قوای جنسی یاد می شود و کلئوپاترا پیش از معاشقه از این ادویه استفاده می کرده است.

شما می توانید با راهنمایی پزشک خود از زعفران جهت کمک در درمان بیماری های مختلف استفاده کنید:

  • برای بیماری آلزایمر، به مدت ۲۲ هفته روزی ۳۰ میلی گرم زعفران مصرف کنید تا علایم بیماری بهبود پیدا کند. البته توجه کنید که مصرف این ادویه بیماری را درمان نمی کند.
  • برای افسردگی، روزانه ۱۵ تا ۳۰ میلی گرم زعفران مصرف کنید. این کار را به مدت ۶ تا ۸ هفته ادامه دهید. در برخی افراد مصرف زعفران می تواند به اندازه داروهای ضد افسردگی دُز پایین مؤثر باشد.
  • برای مشکلات قاعدگی، در سه روز اول قاعدگی روزی سه مرتبه از مخلوط ۵۰۰ میلی گرمی زعفران، تخم کرفس و بادیان رومی استفاده کنید.
  • برای سندروم پیش از قاعدگی، تا زمان پایداری علایم روزی دو مرتبه از ۱۵ میلی گرم عصاره زعفران استفاده کنید. معمولاً پس از طی شدن دو چرخه کامل قاعدگی نتایج قابل مشاهده ای دریافت خواهید کرد.
  1. کاربردهای زعفران در رنگرزی و به عنوان رنگ خوراکی:

زعفران با وجود قیمت بالایی که دارد از قدیم الایام به ویژه در چین و هند به عنوان رنگ پارچه مورد استفاده قرار می گرفته است.

با اینحال، در دراز مدت، ماده رنگندهنده ی ناپایداری محسوب می شود چرا که رنگ درخشان زرد-نارنجی آن به مرور کمرنگ شده و به شکل زرد کرم رنگ و کمرنگی در می آید.

زعفران ظرف چند دقیقه رنگ زرد-نارنجی براقی به پارچه می دهد.

همچنین با افزایش مقدار زعفران مصرفی می توان پرده هایی از رنگ قرمز در پارچه ایجاد کرد.

راهبان بودایی نیز از این ماده برای رنگ کردن رداهای خود استفاده می کنند.

همچنین مضرات رنگ های خوراکی مصنوعی و بازگشت به سمت رنگ های طبیعی باعث شده تا از زعفران نیز به عنوان رنگ خوراکی استفاده شود.

حلّالیت بالای کروسین در آب یکی از دلایل این مسئله است. بنابراین می توان از قدرت رنگ دهی بالای زعفران در محصولات آرایشی بهداشتی نیز استفاده نمود.

مدت هاست برای رنگ دهی به کره، پاستا، پنیر و مارگارین از این ماده استفاده می شود. رنگ زرد طلایی زعفران همچنین در نقاشی نیز مورد استفاده قرار می گیرد.

  1. کاربردهای زعفران در صنعت عطرسازی:

در اروپا، شاخه های زعفران یکی از ترکیبات کلیدی روغن معطری بودند که به نام کروسینوم شناخته می شد.

کروسینوم به عنوان عطر به موها مالیده می شد.

در آمفی تئاترهای آفتابی رومی، از ترکیب زعفران و شراب که به شکل یک اسپری زرد رنگ در می آمد، به عنوان خوشبو کننده هوا استفاده می کردند.

همچنین در صنایع آرایشی بهداشتی نیز در تهیه کرم های صورت از این چاشنی استفاده می شود.

منابع: slideshare و researchgate و fxmedicine و wikihow

شما همچنین ممکن است مانند

ارسال یک دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.